Żółwi marsz do morza

Tysiące małych żółwi weszło, i to dosłownie, w dorosłe - morskie - życie. Na plaży w Meksyku całe ludzkie rodziny zebrały się, aby podziwiać zza czerwonej taśmy ten niezwykły spektakl. W tym samym czasie dziesiątki wolontariuszy z Puerto Rico zebrało się w żółwiej ochronce, aby pomóc maleńkich żółwiątkom w ich pierwszej i bardzo niebezpiecznej podróży.

Żółwia ochronka

Żółwia ochronka, znajdująca się niedaleko miasta Tonala w Chiapas, w południowej części Meksyku, co roku pomaga w ten sposób młodym gadom w pokonaniu obowiązkowej trasy z miejsca urodzenia na plaży do morza.

Dzięki angażowaniu ich do akcji, organizatorzy liczą na podniesienie ekologicznej świadomości mieszkańców. Niektórzy z nich niszczą bowiem żółwie jaja wierząc, że ich skorupy są skutecznym afrodyzjakiem.

Władze stanu Chiapas liczą, że akcje takie jak ta pomogą ożywić malejącą z roku na rok populacji tamtejszych żółwi.


Człowiek pielęgniarką gada

Praca wolontariuszy zaczyna się jednak na długo przed marszem na plaży. Wcześniej zbierają żółwie jaja z plaży na długości aż 100 kilometrów. Maleństwa wykluwają się zawsze pod koniec października i wypuszczane są do morza.

Dlaczego jednak walczy się o zwierzęta, skoro jest ich tak dużo? Niestety, zaledwie dwa czy trzy żółwie spośród każdej setki przetrwają w morzu do dojrzałego wieku, gdy będą zdolne do rozmnażania.


artykuł pochodzi z tvn24.pl

Konwencja Ramsarska

W 1971 roku, w irańskim kurorcie Ramsar nad brzegiem Morza Kaspijskiego, została podpisana tzw. Konwencja Ramsarska „Konwencja o obszarach wodno-błotnych mających znaczenie międzynarodowe, zwłaszcza jako środowisko życiowe ptactwa wodnego”.

W rozumieniu konwencji obszary wodno-błotne to środowiska, gdzie dominującą rolę odgrywa woda. Są to tereny bagien, błot, torfowisk lub zbiorniki wodne – zarówno naturalne jak i sztuczne, stałe i okresowe, o wodach stojących lub płynących, słodkich, słonawych lub słonych, wraz z wodami morskimi, których głębokość podczas odpływu nie przekracza sześciu metrów.

Nazwa	Data wpisania	Powierzchnia
Rezerwat przyrody Jezioro Łuknajno	22 listopada 1977	710 ha
Park Narodowy Ujście Warty	3 stycznia 1984	4,235 ha
Rezerwat przyrody Jezioro Karaś	3 stycznia 1984	815 ha
Rezerwat przyrody Jezioro Siedmiu Wysp	3 stycznia 1984	999 ha
Rezerwat przyrody Świdwie	3 stycznia 1984	891 ha
Biebrzański Park Narodowy	27 października 1995	59,233 ha
Słowiński Park Narodowy	27 października 1995	18,247 ha
Stawy Milickie w Parku Krajobrazowym Dolina Baryczy	27 października 1995	5,325 ha
Narwiański Park Narodowy	29 października 2002	7,350 ha
Poleski Park Narodowy	29 października 2002	9,762 ha
Wigierski Park Narodowy	29 października 2002	15,085 ha
Rezerwat przyrody Jezioro Drużno	29 października 2002	3,068 ha
Subalpejskie torfowiska w Karkonoskim Parku Narodowym	29 października 2002	40 ha

Narwiański PN "Polska Amazonia"

Utworzony: 1996 r.
Powierzchnia parku: 6 810 ha, powierzchnia otuliny 15 408 ha.
symbol: błotniak stawowy

Park obejmuje swoim zasięgiem bagienną dolinę Górnej Narwi na odcinku Suraż - Rzędziany. Najważniejszym walorem przyrodniczym jest unikatowy charakter rzeki, która została zakwalifikowana do systemu rzek anastomozujących. Narew w granicach Parku płynie wieloma korytami, które rozdzielając się i łącząc tworzą nieregularną, skomplikowaną sieć.


Fauna:
W latach 1979-2000 na terenie Parku stwierdzono ogółem 203 gatunki ptaków z czego 154 to gatunki lęgowe i prawdopodobnie lęgowe, pozostałe gatunki spotykane są na przelotach w trakcie wędrówek.
Ssaki reprezentowane są przez gatunki takie jak dzik, łoś, sarna i jeleń, a także wiewiórka, bóbr, kret, ryjówka aksamitna, ryjówka malutka, rzęsorek rzeczek, nornica ruda, badylarka, i mysz zaroślowa. Rejon doliny Narwi na odcinku NPN wyróżnia się przebiegiem granic zasiedlenia zębiełka białawego. Ssaki drapieżne reprezentowane są przez następujące gatunki: lis, jenot, borsuk, wydra, kuna leśna, kuna domowa, tchórz zwyczajny, gronostaj, łasica łaska i norka amerykańska.

Flora:
Cechą charakterystyczną Parku jest dominacja na wielkich obszarach zespołu szuwaru turzycy sztywnej Caricelum elatae, właściwego dla istniejącego tu łęgu zastoiskowego, charakteryzującego się wysokim uwodnieniem w ciągu całego roku.

Flora roślin naczyniowych NPN liczy około 500 gatunków. Na obszarze Parku, stwierdzono obecność ponad 20 gatunków chronionych, rzadkich i zagrożonych. Gatunki objęte ochroną całkowitą to m.in.: widłak jałowcowaty, goździk pyszny, rosiczka okrągłolistna, goryczka wąskolistna, wielosił błękitny, mieczyk dachówkowaty, kosaciec syberyjski, grążel żółty i grzybienie białe.

Rezerwaty Biosfery UNESCO

Wyniki Konferencji Generalnej UNESCO w 1970 roku:

• powołanie Programu MAB (Man and Biosphere)
• sformułowanie potrzeby dostępności niezakłóconych terenów naturalnych dla badań naukowych i kontroli stopnia przekształceń
• konieczność wyznaczenia przez każde państwo ekosystemów reprezentatywnych dla danych biomów (Udvardy, 14 głównych biomów świata) lub ważnych dla danego państwa

Cechy RB:

• reprezentują naturalne biomy świata
• zawierają rzadkie zespoły roślin i zwierząt lub tereny szczególnie cenne ze względów przyrodniczych
• na tyle duży, by mógł stać się samodzielną jednostką
• objęty długotrwała ochroną prawną
  

Zadania RB:

• zachować bioróżnorodność, bo od niej zależy ciągła ewolucja
• zapewnić tereny do długoterminowych badań ekologicznych i środowiskowych
• stworzyć obszary ciągłego kształcenia

RB powinien składać się ze strefy centralnej (ochrona ścisła), buforowej (turystyka, badania naukowe etc.) i przejściowej (przyjazne dla środowiska gospodarowanie terenami społeczności lokalnej).


Rezerwaty Biosfery na obejmujące fragmenty Polski:

• Babiogórski RB
• Karkonoski RB (polsko-czeski)
• RB Jezioro Łuknajno
• RB Karpaty Wschodnie (polsko-słowacko-ukraiński)
• RB Polesie Zachodnie (polsko-ukraiński-białoruski)
• RB Puszcza Białowieska (polsko-białoruski)
• RB puszcza Kampinoska
• Słowiński RB
• Tatrzański RB (polsko - słowacki)

Ochrona przyrody i jej cele

Cele ochrony przyrody
z ustawy o ochronie przyrody (16 IV 2004)

1) utrzymanie procesów ekologicznych i stabilności ekosystemów
2) zachowanie różnorodności biologicznej
3) zachowanie dziedzictwa geologicznego i paleontologicznego
4) zapewnienie ciągłości istnienia gatunków (...) wraz z ich siedliskami przez ich utrzymywani lub przywracanie do prawidłowego stanu ochrony
5) ochrona walorów krajobrazowych, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień
6) utrzymanie lub przywracanie do właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych, a także pozostałych zasobów, tworów i składników przyrody
7) kształtowanie właściwych postaw człowieka wobec przyrody przez edukację, informowanie i promocję w dziedzinie ochrony przyrody.



Ochrona częściowa - ochrona dopuszczająca możliwość redukcji liczebności populacji oraz pozyskiwanie osobników tych gatunków lub ich części

Ochrona ścisła - całkowite i trwałe zaniechanie bezpośredniej ingerencji człowieka w stan ekosystemów, tworów i składników przyrody oraz w przebieg procesów przyrodniczych na obszarach objętych ochroną, a w przypadku gatunków - całoroczną ochronę należących do nich osobników, i stadiów ich rozwoju.

Ochrona czynna - stosowanie, w razie potrzeby, zabiegów ochronnych w celu przywrócenia naturalnego stanu ekosystemów i składników przyrody lub zachowania siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk roślin, zwierząt i grzybów

Bank genów Kostrzyca

Bank genów - ośrodek, gdzie genotypy są przechowywane poza ich naturalnym środowiskiem. Przechowywany materiał biologiczny, umożliwia wyhodowanie i przywrócenie naturze roślin i zwierząt z zagrożonych taksonów.


Początków historii powstania Leśnego Banku Genów należy doszukiwać się w latach osiemdziesiątych ubiegłego stulecia, kiedy to lasy Gór Izerskich, Karkonoszy i Sudetów Wschodnich zostały dotknięte klęską ekologiczną. Wtedy to powstała idea utworzenia instytucji, która zajmowałaby się ochroną zagrożonych ekosystemów leśnych w Polsce. Wytyczne programowe zostały opracowane w 1992 roku przez przedstawicieli Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych i Instytutu Dendrologii Polskiej Akademii Nauk w Kórniku. Zostały również opracowane założenia techniczne, które musiał zaakceptować zespół ekspertów oraz przedstawiciel Banku Światowego. Jeszcze w tym samym roku ogłoszono projekt Leśnego Banku Genów. Postanowiono go zlokalizować w Kostrzycy.

Budowę tego obiektu rozpoczęto w marcu 1994 roku, natomiast uroczyste otwarcie miało miejsce 13 grudnia 1995 roku. W akcie erekcyjnym czytamy:
Leśny Bank Genów został powołany głównie dla stworzenia technicznych warunków czynnej ochrony bioróżnorodności w trybie długookresowego przechowywania zasobów genowych najcenniejszych obiektów drzew, krzewów i roślin dna lasu. Ma to umożliwić przywrócenie ich środowisku w momencie, kiedy zagrożenia powodowane przez zanieczyszczenia środowiska zostaną już unieszkodliwione na tyle, że będzie można podjąć próby przywrócenia tych gatunków środowisku.

Leśny Bank Genów zajmuje się również działalnością ekoedukacyjną. Przede wszystkim są to szkolenia i doradztwo dla nadleśnictw, głównie z zakresu leśnej genetyki stosowanej, selekcji, nasiennictwa i nowoczesnego szkółkarstwa leśnego. Szkolenia przeprowadzane są z reguły w formie prelekcji, odczytów i kursów. W 1998 roku w LBG uruchomiono również w ramach Akademii Rolniczej w Krakowie Studium Podyplomowe z zakresu genetyki leśnej. Przeznaczone ono jest dla kadry inżynieryjnej nadleśnictw, regionalnych dyrekcji LP, Parków Narodowych, dla pracowników nadzorujących gospodarkę leśną w urzędach wojewódzkich i gminach oraz dla kadry nauczycielskiej techników leśnych i innych szkół o profilu ekologicznym.

Program edukacyjny Banku Genów adresowany jest również do młodzieży szkolnej i akademickiej. Specjalnie w tym celu została utworzona ścieżka edukacji leśnej. Umieszczone na niej tablice mają umożliwić zapoznanie się z głównymi elementami wiedzy o lesie i leśnictwie oraz udziale Polski w ochronie różnorodności biologicznej i promowania zasad zrównoważonego rozwoju.

W Leśnym Banku Genów szczególną uwagę poświęca się jodle. Jest to gatunek niezwykle delikatny, rozpowszechniony w Sudetach. Właśnie stąd wziął się pomysł stworzenia arboretum, w którym byłyby zgromadzone różne gatunki jodły. Przedsięwzięcie to jest realizowane od 1998 roku. Planowane jest również zgromadzenie w jednym miejscu gatunków nagonasiennych.

Leśny Bank Genów jest jednostką wyjątkową w skali Lasów Państwowych. Nie ma drugiej takiej jednostki, więc stosowane tutaj rozwiązania siłą rzeczy muszą być oryginalne i unikatowe. Na terenie Banku Genów funkcjonuje wyłuszczarnia nasion oraz szkółka kontenerowa. W wyłuszczarni szyszki odsiewane są najpierw na separatorze, a potem poddawane są całemu cyklowi wyłuszczania nasion. Są one później przechowywane w tutejszej przechowalni. Nasiona są również poddawane ocenie, co pozwala na zapewnienie jak najlepszego materiału do produkcji sadzonek.

Biebrzański Park Narodowy

Rok założenia: 1993r
Symbol: batalion
Powierzchnia: 59223 ha (największy w Polsce)
Otulina: 66824 ha

Biebrzański Park Narodowy chroni rozległe i prawie niezmienione dolinowe torfowiska z unikalną różnorodnością gatunków roślin, ptaków i innych zwierząt oraz naturalnych ekosystemów.



Flora:
Występuje tu ponad 900 gatunków roślin naczyniowych. Stwierdzono 90 gatunków podlegające ochronie całkowitej i 17 pod ochroną częściową.

Ponad 40% powierzchni Parku zajmują siedliska hydrogeniczne: wodne, bagienne, torfowiskowe, szuwary, a także wilgotne zbiorowiska leśne. Szczególnie cenna jest duża grupa zbiorowisk mechowiskowych, zawierających liczne gatunki rzadkie i reliktowe (brzoza niska, wierzba lapońska, gnidosz królewski), zanikające w innych częściach kraju. Ponad to wiele rzadkich gatunków storczyków, widłaków i rosiczek.

Fauna:
Na Bagnach Biebrzańskich gniazduje wiele (180) gatunków ptaków związanych ze środowiskiem bagiennym. Ponadto Kotlina Biebrzańska ma ogromne znaczenie dla wielu gatunków (270) ptaków żerujących oraz wypoczywających w czasie corocznych wędrówek.

Najbardziej charakterystyczne lęgowe gatunki ptaków to: batalion, wodniczka, dubelt, kszyk, kulik wielki, biegus zmienny, żuraw, rybitwa białoskrzydła i białowąsa, puchacz, orlik krzykliwy oraz sowa błotna.

Najbardziej charakterystycznym ssakiem Biebrzańskiego PN jest łoś, który jedynie tu przetrwał okres II wojny światowej. Znajduje się tu największa w kraju ostoja łosia (ok. 400 sztuk). Reintrodukowany po ostatniej wojnie bóbr jest obecnie zwierzęciem pospolitym.

W grupie bezkręgowców stwierdzono ponad 700 gat. motyli, w tym 94 gatunki motyli dziennych. Wykazano obecność 448 gatunków pająków.

Białowieski Park Narodowy

Data utworzenia: 1932 r
Symbol: żubr
Powierzchnia: 10517 ha (lasy 91%)
Ochrona ścisła: 5725 ha (54%)
Otulina: 3224 ha
Na liście UNESCO od 1977 roku.

Białowieski PN ma ciągłość po stronie Białoruskiej.

Białowieski Park Narodowy chroni najlepiej zachowany fragment Puszczy Białowieskiej – ostatni na niżu Europy las naturalny o charakterze pierwotnym, jaki przed wiekami rozciągał się w strefie lasów liściastych i mieszanych.

Flora:
Grądy zajmują tu 47% powierzchni, bory 37%, a podmokłe lasy liściaste i mieszane ok. 14,5% powierzchni Puszczy. Średni wiek drzewostanów wynosi 73 lata w części zagospodarowanej i 130 lat w Obszarze Ochrony Ścisłej Białowieskiego Parku Narodowego.

W obszarze ochrony ścisłej martwe drzewa zajmują około 25% masy wszystkich drzew.

Występuje tu ponad 1000 gatunków roślin naczyniowych: w tym 19 gatunków to paprocie, 6 - widłaki, 7 - skrzypy, 54 gatunki reprezentuje wątrobowce , a nieco ponad 200 gatunków - mchy.

Jednym z rzadszych zbiorowisk roślinnych występujących na terenie BwPN jest świerczyna na torfie. Charakterystycznym jej rysem jest wyraźna dominacja świerka w drzewostanie, prawie zupełny brak liściastych gatunków drzew oraz występowanie w runie, wśród bardzo bogatego kobierca mchów torfowców tak rzadkich roślin jak listera sercowata czy żurawina drobnolistna.

Liczbę gatunków grzybów występujących na terenie Puszczy Białowieskiej szacuje się na 3-4 tysiące.


Fauna:
W BwPN stwierdzono obecność 12 tysięcy gatunków zwierząt (bezkręgowce 95%). Najczęstszymi gadami Puszczy są jaszczurka zwinka i zaskroniec, ale występuje tu także (rzadko) żółw błotny. Z płazów spotkać tu można trzy ropuchy, traszki, rzekotkę, kumaka nizinnego i in. Ssaków jest zaledwie 58 gatunków, z czego najbardziej charakterystyczne są: żubry, dziki, wilki, łosie.
Najliczniejszą grupą kręgowców w Puszczy Białowieskiej są ptaki, stwierdzono dotychczas występowanie lub pojawianie się 250 gatunków ptaków, z czego 177 gat. to gatunki lęgowe.

Historia Puszczy i żubrów
Od XV wieku istniała specjalna służba leśna strzegąca lasów. Podczas panowania polskich królów w puszczy dobywały się polowania (największe powaliło 42 sztuki żubra, 13 łosiów i 2 sarny - pamiątką jest obelisk z 1752r.) i prowadzono wycinkę.
Podczas powstania listopadowego do walki włączyła się niemal cała służba leśna. Oddziały puszczańskie liczyły ponad 500 ludzi. Podczas powstania styczniowego w puszczy działały oddziały Wróblewskiego.
Carskie wpływy widoczne były m.in. w intensywnie prowadzonej wycince oraz regularnych łowach (sprowadzano także zwierzęta, by zwiększyć ilość osobników do polowania).
Podczas I wojny światowej zarządcy niemieccy wycięli 1/7 puszczy (ok 5mln m3). W okresie wycofywania się wojsk w kilka miesięcy żubry (ostatni padł w kwietniu 1919) i łosie zostały całkowicie wytępione (przed wojną było ponad 700 żubrów). Przeżyły nieliczne jelenie.

Ok 1930r. proces restytucji żubra (okazy zakupiono w ogrodach zoologicznych w Niemczech, w Szwecji a także przywieziono z Pszczyny). Po II wojnie światowej w Puszczy było 16 żubrów.

Babiogórski Park Narodowy

Utworzony w 1954 r.
Symbol: okrzyn jeleni
Powierzchnia wynosi 3 392 ha, z tego zespoły leśne zajmują 91%.
Ochroną ścisłą objęto 2863 ha (84%).
W 1977 r. UNESCO uznało Park za Rezerwat Biosfery.
Najwyższy szczyt: Diablak (1725m n.p.m.)

Park znajduje się przy granicy ze Słowacją. Po słowackiej stronie istnieje też rezerwat "Babia Hora".

Flora:
Babia Góra charakteryzuje się regularnym, czteropiętrowym układem roślinności:

• piętro pogórza do około 700 m npm, to głównie pola uprawne (owies i ziemniaki),
• dolny regiel (700-1150 m), z buczyną karpacką, lasami jodłowymi i mieszanymi borami jodłowo-świer­kowymi; piętro to przecięte jest przez olszynki towarzyszące dolinom potoków. W runie: borówka czarna, podbiałek alpejski, widłak jałowcowaty, żywiec gruczołowaty, marzanna wonna, czosnek niedźwiedzi, okrzyn jeleni oraz śnieżyczka przebiśnieg, niecierpek pospolity, przetacznik górski, narecznica szerokolistna.
• górny regiel (1150-1360 m) z borami świerkowymi i zaroślami jarzębiny przy górnej granicy lasu oraz różą alpejską. W runie: w runie: borówka czarna, borówka brusznica, podbiałek alpejski, widłak jałowcowaty i paprocie.
• piętro kosodrzewiny (1360-1650 m) z ubogimi i bogatymi zaroślami kosodrzewiny, borówczyskami, ziołoroślami (najczęściej spotykane są ziołorośla miłosny górskiej z fioletowo-różowymi kwiatami miłosny, ciemnoniebieskimi modrzyka górskiego, żółtymi omiega górskiego).
• piętro alpejskie (1650-1725 m) z murawami alpejskimi (najbardziej powszechna murawa wysokogórska z sitem skuciną), roślinnością wyleżysk i zbiorowiskami porostów na rumowiskach skalnych.

Fauna:
Występowanie na terenie parku 188 gatunków kręgowców stanowi około 30% kręgowców występujących w Polsce. Z drobnych ssaków występuje tu m.in. mroczek pozłocisty i posrebrzany (rzadkie w Polsce, CzKZ), zębiałek, żołędnica, ryjówki oraz endemit babiogórski – darniówka tatrzańska (Microtus tatricus). Z dużych ssaków występuje tu licznie wilk, lis i jeleń, a ponad to niedźwiedź, dzik, wydra.
Występujące w BgPN gatunki ptaków są analogiczne do tych żyjących w środowiskach terenów sąsiednich. Liczne ostoje głuszca (30-50 szt.) i jarząbka (140-160 szt.) można spotkać w reglu dolnym i górnym.
Bardzo wiele płazów - np. kumak górski, grzebiuszka, traszki, salamandra; z gadów: jaszczurki (żyworódka, zwinka, padalec) i węże.
4282 bezkręgowców - przede wszystkim chrząszcze (rzadki biegacz Fabrycjusza (Carabus fabricii)) i muchówki. Wiele gatunków motyli - np. mieniak tęczowiec (Apatura iris), Callisto coffeella.

Uprawa krajobrazu

Uprawa krajobrazu, czyli ochrona, pielęgnacja i kształtowanie krajobrazu.

Ochrona krajobrazu (naturalnego)
Działanie w krajobrazie otwartym, niezabudowanym, bądź zawierającym zharmonizowane z krajobrazem elementy budowy, stosunkowo mało zmienionym przez człowieka. Działanie w krajobrazie zmienionym przez gospodarkę polega na przeciwdziałaniu procesom zagrażającym wyniszczeniem niektórych składników krajobrazu.
Ochrona krajobrazu wyraża się w przestrzeganiu zasad racjonalnego wykorzystania przez człowieka środowiska i ochrony przed zanieczyszczeniami i degradacją.
Zmierza do zachowania w stanie możliwie nie zmienionym naturalnych składników krajobrazu oraz utrzymania krajobrazu w układzie zapewniającym równowagę biologiczną.

Pielęgnowanie krajobrazu (kulturowego)
Zabiegi konieczne do zapobieżenia zmianom, które prowadzą do zaburzenia równowagi biologicznej.
Wyraża się w usuwaniu szkód powstałych w wyniku dawnej gospodarki oraz dostosowaniu obecnej gospodarki do racjonalnego postępowania gwarantującego właściwe wykorzystanie sił przyrody.


Kształtowanie krajobrazu (zdewastowanego)
Przebudowa krajobrazu (szczególnie ważna na terenach wiejskich) zmierzająca do upodobnienia go do środowiska naturalnego.
Wyraża się w podjęciu działań związanych z rekultywacją. Pamiętać należy, ze rekultywacja może przywrócić tylko niektóre elementy przyrodnicze, znacznie zmienione w stosunku do poprzednich układów.

Ochrona muraw kserotermicznych w Kazimierskim Parku Krajobrazowym

Polskie Parki Narodowe

Park narodowy "... obejmuje obszar wyróżniający się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, społecznymi, kulturowymi i edukacyjnymi, o powierzchni nie mniejszej niż 1000 ha, na którym ochronie podlega cała przyroda oraz walory krajobrazowe... "

Park narodowy tworzy się w celu zachowania różnorodności biologicznej, zasobów, tworów i składników przyrody nieożywionej i walorów krajobrazowych.

Parki narodowe finansowane są z budżetu centralnego. Zarządzają nimi dyrektorzy, a organem doradczym jest Rada Parku.

(Ustawa o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004)

Nazwa Parku	Rok utworzenia	Powierzchnia w ha
Babiogórski	1954	3.392
Białowieski	1947	10.502
Biebrzański	1993	59.223
Bieszczadzki	1973	29.202
Bory Tucholskie	1986	4.789
Drawieński	1990	11.342
Gorczański	1981	7.030
Gór Stołowych	1993	6.340
Kampinoski	1959	38.544
Karkonoski	1959	5.575
Magurski	1995	19.439
Narwiański	1996	7.350
Ojcowski	1956	2.146
Pieniński	1954	2.346
Poleski	1990	9.762
Roztoczański	1974	8.483
Słowiński	1967	18.618
Świętokrzyski	1950	7.626
Tatrzański	1954	21.164
Ujście Warty	2001	7.956
Wielkopolski	1957	7.584
Wigierski	1989	15.085
Woliński	1960	10.943

Białowieski Park Narodowy
W Puszczy Białowieskiej zachowały się ostatnie na niżu europejskim fragmenty lasów o charakterze pierwotnym. Dzięki wielowiekowej ochronie przetrwały w niej liczne gatunki organizmów, które gdzie indziej już wyginęły. Wiele powszechnie znanych gatunków przybiera w tym masywie leśnym nie spotykane gdzie indziej formy i rozmiary, szczególnie pod tym względem wyróżniają się drzewa. Dobrą ilustracją tego fenomenu przyrodniczego są lipy w Puszczy przypominające pokrojem i rozmiarami dęby czy też znana w całej Europie jako duży krzew wierzba iwa - wyrastająca tu na drzewo o wysokości do 22 m i średnicy do 40 cm.

Biebrzański Park Narodowy
Biebrzański Park Narodowy chroni rozległe i prawie niezmienione dolinowe torfowiska z unikalną różnorodnością gatunków roślin, ptaków i innych zwierząt oraz naturalnych ekosystemów. Dolina Biebrzy jest bardzo ważnym miejscem gniazdowania, żerowania i odpoczynku dla ptactwa wodno-błotnego, toteż w roku 1995 została wpisana na listę siedlisk konwencji RAMSARowskiej tj. obszarów mokradłowych o międzynarodowym znaczeniu, zwłaszcza jako środowiska życia ptactwa wodno-błotnego.

Bieszczadzki Park Narodowy
Na obszarze Parku rosną 42 gatunki roślin prawnie chronionych. Ponadto wykazano ponad 200 gat. mchów i ok. 300 - porostów. Fauna Parku liczy ponad 200 gat. kręgowców, w tym ok. 40 ssaków, m.in. niedźwiedź, żbik, ryś i wilk. Z około 150 gat. ptaków na uwagę zasługują: gnieżdżące się orzeł przedni i gadożer, a z zalatujących sęp kasztanowaty i orzełek włochaty. Gady reprezentowane są przez 7 gat., w tym będącego pod ścisłą ochroną i występującego głównie w tym regionie węża Eskulapa.

Drawieński Park Narodowy
W Parku jest 20 jezior, bardzo zróżnicowanych pod względem charakteru ekologicznego: od torfowiskowych jeziorek dystroficznych (Pięć Jeziorek Torfowych zwanych także Głodnymi Jeziorkami), przez jeziora eutroficzne (Sitno, Płociczno, Ostrowiec) do mezotroficznych jezior ramienicowych (Martew, Płociowe, Pecnik Duży). Unikatem hydrologicznym jest głębokie, okolone lasami meromiktyczne jezioro Czarne.

Gorczański Park Narodowy
W krajobrazie Gorców dominują łagodne kopulaste szczyty. Doliny rzeczne wcinają się ostro w masyw, przez co jego kształt przypomina rozróg z głównym punktem zwornikowym - szczytem Turbacza. Charakterystycznym elementem terenu są wychodnie skał piaskowcowych, występujące na północnych stokach. Na terenie Parku znajduje się kilka niewielkich jaskiń szczelinowych.

Kampinoski Park Narodowy
70% powierzchni Parku zajmują lasy. Podstawowym gatunkiem lasotwórczym jest sosna, a dominującym siedliskiem bór świeży. W krajobrazie Parku, niezwykle urozmaiconym, dominują dwa kontrastujące ze sobą elementy - wydmy i bagna.

Karkonoski Park Narodowy
Zróżnicowanie zbiorowisk leśnych jak i całej roślinności Karkonoskiego Parku Narodowego pozostaje w ścisłym związku ze strefową zmiennością warunków klimatycznych. W dużym stopniu zależy również od panujących w danym miejscu warunków glebowych. Dzisiejsza roślinność leśna Karkonoskiego Parku Narodowego jest tylko w części wyrazem potencjału naturalnych właściwości siedlisk gdyż w znacznym stopniu nosi piętno różnorodnych oddziaływań antropogenicznych. Obok lasów o charakterze zbiorowisk naturalnych, zachowanych jeszcze głównie w piętrze regla górnego, duże powierzchnie zajmują tzw. leśne zbiorowiska zastępcze oraz degeneracyjne i regeneracyjne postaci zespołów naturalnych.

Magurski Park Narodowy
Krajobraz parku to typowy dla Beskidu Niskiego krajobraz gór średnich i niskich. Pod względem budowy geologicznej dominują skały fliszowe płaszczowiny magurskiej. Spośród osobliwości geologicznych wymienić należy: pomnik przyrody "Diabli Kamień" i rezerwat "Kornuty". .

Narwiański Park Narodowy
Dominujące powierzchniowo w parku szuwary turzycowiskowe reprezentowane są przez 14 zespołów roślinnych, szuwary trzcinowe - przez 7 zespołów, a roślinność wodna przez 12 zespołów. Poza tym występują tu zbiorowiska łąkowe i ziołoroślowe oraz 2 zespoły zarośli wierzbowych i 4 zespoły leśne.

Ojcowski Park Narodowy
Ojcowski Park Narodowy leży w województwie małopolskim, w południowej części Jury Krakowsko-Częstochowskiej i obejmuje środkową część Doliny Prądnika o długości 12 km, część Doliny Sąspowskiej oraz kilka mniejszych dolinek i wąwozów, wraz z przyległymi fragmentami wierzchowiny jurajskiej.

Park Narodowy Bory Tucholskie
Na terenie PNBT wyróżniono 37 zbiorowisk roślinnych. Dominują w Parku ekosystemy świeżych borów sosnowych m.in. z zimoziołem północnym w runie. Znaczne powierzchnie zajmują również bory chrobotkowe z dużym udziałem rzadkich gatunków porostów. Flora porostów liczy około 200 gatunków, z czego znaczny procent tworzą chrobotki (Cladonia), brodaczki (Usnea) i włostki (Bryoria).

Park Narodowy Gór Stołowych
Aktualny obraz roślinności Parku ukształtowały nie tylko zróżnicowane warunki siedliskowe. Podobnie jak jak w całych Sudetach została ona przeobrażona przez wieloletnią działalność człowieka. Spowodował on wylesienie, szczególnie niżej położonych obszarów, zmiany stosunków wodnych, oraz przebudowę naturalnych drzewostanów na skutek preferującej świerka intensywnej gospodarki leśnej. Lasy zajmują 89 % całkowitej jego powierzchni. Są to przede wszystkim sztucznie wprowadzone świerczyny.

Park Narodowy Ujście Warty
Długotrwałe użytkowanie terenu, a także zróżnicowane warunki hydrologiczne, odmienne w północnej i południowej części PN "Ujście Warty", przyczyniły się do rozwoju wielu zbiorowisk roślinnych. Na obszarze zbiornika zalewowego ich rozwój jest bezpośrednio uzależniony od stanu wody. Rośliny, które tutaj rosną są przystosowane do długotrwałych zalewów, trwających przez kilka miesięcy w roku. Miejsca będące pod wodą rzadziej lub sporadycznie, są odpowiednie dla rozwoju łąk, zarośli i łęgów.

Pieniński Park Narodowy
Na niespełna 100 km2 obszaru polskiej części Pienin stwierdzono do tej pory około 1100 gatunków roślin naczyniowych (blisko 50% gatunków flory polskiej), 400 gatunków glonów, 330 gat. mchów i wątrobowców, 400 gat. porostów. Bardzo liczne są grzyby: 640 gatunków kapeluszowych i 560 mikroskopowych pasożytów roślin.

Poleski Park Narodowy
Szata roślinna Poleskiego Parku Narodowego jest niezmiernie interesująca. Dominującymi formacjami roślinnymi Parku i jego sąsiedztwa są torfowiska, łąki i lasy. Najbardziej charakterystycznym i najcenniejszym elementem są rozległe torfowiska, wyróżniające ten obszar spośród wszystkich innych parków narodowych w Polsce. W Parku spotykamy trzy typy torfowisk wysokie, przejściowe i niskie.

Roztoczański Park Narodowy
W lasach Parku poza obszarami ścisłymi 400 drzew objęto ochroną jako pomniki przyrody. Park powstał na bazie istniejących tu wcześniej rezerwatów przyrody - 8 leśnych oraz 3 florystycznych. Obejmuje niewysokie, zalesione pasma wzgórz, zbudowane głównie ze skał wapiennych i kredowych w zachodniej części Roztocza Środkowego w południowo-wschodniej Polsce. Występuje tu silnie zróżnicowana rzeźba terenu: z wąwozami, malowniczą doliną rzeki Wieprz i sztucznymi stawami (Echo, Florianki, Kościelny).

Słowiński Park Narodowy
Najbardziej charakterystyczny dla parku jest strefowy układ roślinności stanowiący naturalny ciąg sukcesyjny, który przebiega równolegle od brzegu morskiego w głąb lądu, oraz obejmuje zespoły od pionierskich i inicjalnych zbiorowisk piaskowych po nadmorskie bory bażynowe. Flora roślin naczyniowych liczy ok. 850 gatunków, z których 50 podlega ochronie gatunkowej.

Świętokrzyski Park Narodowy
Flora parku reprezentowana jest przez 129 gatunków porostów, 190 gatunków mszaków i 670 gat. roślin naczyniowych, z których 49 podlega prawnej ochronie gatunkowej. Do najbardziej cennych roślin parku należą: kosaciec syberyjski, pełnik europejski, pióropusznik strusi oraz narecznica szerokolistna. Na terenie parku 674 drzewa uznano za pomniki przyrody

Tatrzański Park Narodowy
W Tatrach żyje około 900 gatunków alg, 1000 gatunków porostów i 1300 gatunków roślin, z których około czterdzieści nie występuje nigdzie indziej (endemity). Wiele z nich znajduje się na liście gatunków zagrożonych. Niektóre z roślin górskich są reliktami z okresu zlodowacenia.

Wielkopolski Park Narodowy
Niezwykle bogata jest szata roślinna Wielkopolskiego Parku Narodowego. Pod względem geobotanicznym leży on w Krainie Wielkopolsko - Kujawskiej. Stwierdzono tu występowanie około 1120 gatunków roślin naczyniowych, 148 gatunków mszaków, 150 gatunków porostów, 500 gatunków glonów, 800 gatunków grzybów.

Wigierski Park Narodowy
Na terenie parku stwierdzono prawie 1000 gatunków roślin naczyniowych, w tym około 60 podlegających ochronie ścisłej i 14 podlegających ochronie częściowej, ponad 200 gatunków mchów i wątrobowców oraz prawie 300 gatunków porostów. Roślinność parku charakteryzuje się całkowitym brakiem buka, rzadkim występowaniem graba i stałą obecnością świerka we wszystkich niemal typach zbiorowisk leśnych.

Woliński Park Narodowy
Na wyspie Wolin stwierdzono występowanie ponad 1300 gatunków roślin naczyniowych, w tym wielu gatunków chronionych i rzadkich. Wśród nich są rośliny plaży nadmorskiej: honkenia piaskowa, wydmuchrzyca piaskowa, rukwiel nadmorska i solanka kolczysta oraz gatunki siedlisk słonych w delcie Świny - halofity (ok. 30 gat.). Zbocza stromych klifów porastają gęste zarośla rokitnika zwyczajnego.

Informacje zaczerpnięte ze strony Ministerstwa Środowiska

CORINE

Coordination of Information on the Environment - system informacji na temat przyrody nadzorowany przez Europejską Agencję Środowiskową ( European Environmental Agency). Celami programu jest realizacja polityki ekologicznej UE, która obejmuje ochronę bioróżnorodności we wszystkich wymiarach określenie kierunku dotyczącego polityki ochrony przyrody, jej wdrażanie i pobudzanie różnych służb państwowych w tym wymiarze.

W Polsce program CORINE jest realizowany w trzech działach tematycznych:

• CORINE land cover (gromadzi informacje dotyczące użytkowania ziemi)
• CORINAIR (inwentaryzacja emisji zanieczyszczeń)
• CORINE biotopes (typowanie ostoi przyrodniczych, sporządzanie opisu bogactwa przyrodniczego)

Typowanie ostoi CORINE opiera się na listach gatunków, odzwierciedlających pełny zakres biogeograficznego zróżnicowania przyrody w krajach uczestniczących w programie, a które zostały przygotowane na podstawie Konwencji Berneńskiej i czerwonej księgi IUCN. Na polskiej liście CORINE znajdują się 53 gatunki roślin występujące w Europie Środkowej oraz 36 - lokalnie występujących w Polsce, 139 zagrożonych gatunków kręgowców i 136 gatunków bezkręgowców. Wśród gatunków, które były podstawą typowania ostoi przyrody CORINE w skali europejskiej znalazło się jedynie 10% gatunków chronionych w Polsce. W banku danych CORINE-biotopes znajdują się aktualnie informacje o 961 ostojach, które zajmują około 10-12% powierzchni Polski. Często nie są one objęte ochroną prawną.

Wytypowane miejsce staje się ostoją CORINE jeżeli między innymi:

• jest obszarem występowania nie więcej niż 1% europejskiej populacji gatunku lub biotopu z listy CORINE;
• jest jednym z co najwyżej 5 miejsc występowania gatunku lub biotopu z listy CORINE w regionie;
• jest jednym ze 100 najważniejszych miejsc występowania gatunku z listy CORINE w Europie;

Jednostką odpowiedzialną za realizację programu w Polsce jest Główny Inspektorat Ochrony Środowiska.
Polska zgłosiła swój udział w projekcie w lipcu 2001.

46 ostoi w województwie lubelskim. Spośród tej liczby 25 ostoi ma powierzchnię powyżej 100 ha, przy czym największą jest ostoja „Pojezierze Łęczyńsko-Włodawskie” (135 436 ha). Łączna powierzchnia ostoi wyznaczonych w ramach tego programu zajmuje ponad 13% obszaru województwa.

ECONET Polska

Zgodnie z definicją podaną przez Autorów koncepcji:
"Krajowa sieć ekologiczna ECONET-POLSKA jest wielkoprzestrzennym systemem obszarów węzłowych najlepiej zachowanych pod względem przyrodniczym i reprezentatywnych dla różnych regionów przyrodniczych kraju, wzajemnie ze sobą powiązanych korytarzami ekologicznymi, które zapewniają ciągłość więzi przyrodniczych w obrębie tego systemu."

Została opracowana w latach 1995-96.
Sieć ECONET-POLSKA pokrywa 46% kraju. Składa się ona z obszarów węzłowych i łączących je korytarzy ekologicznych, wyznaczonych na podstawie takich kryteriów, jak:
naturalność,
różnorodność,
reprezentatywność,
rzadkość,
wielkość.

Wyznaczono ogółem:
- 78 obszarów węzłowych (46 międzynarodowych i 32 krajowe, które razem obejmują 31% powierzchni kraju)
- 110 korytarzy ekologicznych (38 międzynarodowych i 72 krajowe, które razem obejmują 15% powierzchni kraju).
Sieć ECONET-POLSKA zawiera w sobie również obszary prawnie chronione (parki narodowe i krajobrazowe oraz rezerwaty), ostoje przyrody CORINE i ważne ostoje ptaków, które najczęściej są "wbudowane" w najcenniejsze fragmenty obszarów węzłowych jako tzw. biocentra (regionalne i lokalne).

W granicach województwa lubelskiego wyodrębniają się następujące elementy sieci:
• 5 obszarów węzłowych o znaczeniu międzynarodowym (Środkowej Wisły, Poleski, Doliny Dolnego Bugu, Roztoczański i Lasów Janowskich);
• 4 obszary węzłowe o znaczeniu krajowym (Siedlecki, Południoworoztoczański, Zamojski i skrawek Doliny Środkowego Sanu);
• 3 korytarze ekologiczne o znaczeniu międzynarodowym (Bugu – na dwóch odcinkach o nazwach: Włodawski i Wołyński oraz Biłgorajski);
• 4 korytarze o znaczeniu krajowym (Wzniesień Urzędowskich i Roztocza Zachodniego, doliny środkowego Wieprza, doliny dolnego Wieprza oraz doliny Krzny z rozgałęzieniami).

Formy ochrony przyrody

Ustawa o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 roku ustanowiła następujące formy ochrony przyrody:

* parki narodowe - Obszar wyróżniający się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, społecznymi, kulturowymi i edukacyjnymi, o powierzchni nie mniejszej niż 1000 ha, na którym ochronie podlega cała przyroda oraz walory krajobrazowe;
* rezerwaty przyrody - obejmuje obszary zachowane w stanie naturalnym lub mało zmienionym ekosystemy, ostoje i siedliska przyrodnicze, a także siedliska roślin, siedliska zwierząt i siedliska grzybów oraz twory i składniki przyrody nieożywionej, wyróżniające się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, kulturowymi lub walorami krajobrazowymi;
* parki krajobrazowe - obszar chroniony ze względu na wartości przyrodnicze, historyczne i kulturowe oraz walory krajobrazowe, w celu zachowania, popularyzacji tych wartości w warunkach zrównoważonego rozwoju;
* obszary chronionego krajobrazu - tereny chronione ze względu na wyróżniający się krajobraz o zróżnicowanych ekosystemach, wartościowe ze względu na możliwość zaspokajania potrzeb związanych z turystyką i wypoczynkiem lub pełnioną funkcją korytarzy ekologicznych;
* obszary Natura 2000,
* pomniki przyrody - pojedyncze twory przyrody ożywionej i nieożywionej lub ich skupienia o szczególnej wartości przyrodniczej, naukowej, kulturowej, historycznej lub krajobrazowej oraz odznaczające się indywidualnymi cechami, wyróżniającymi je wśród innych tworów, okazałych rozmiarów drzewa, krzewy gatunków rodzimych lub obcych, źródła, wodospady, wywierzyska, skałki, jary, głazy narzutowe oraz jaskinie;
* stanowisko dokumentacyjne - niewyodrębniające się na powierzchni lub możliwe do wyodrębnienia, ważne pod względem naukowym i dydaktycznym, miejsca występowania formacji geologicznych, nagromadzeń skamieniałości lub tworów mineralnych, jaskinie lub schroniska podskalne wraz z namuliskami oraz fragmenty eksploatowanych lub nieczynnych wyrobisk powierzchniowych i podziemnych;
* użytki ekologiczne - zasługujące na ochronę pozostałości ekosystemów, mających znaczenie dla zachowania różnorodności biologicznej - naturalne zbiorniki wodne, śródpolne i śródleśne oczka wodne, kępy drzew i krzewów, bagna, torfowiska, wydmy, płaty nieużytkowanej roślinności, starorzecza, wychodnie skalne, skarpy, kamieńce, siedliska przyrodnicze oraz stanowiska rzadkich lub chronionych gatunków roślin, zwierząt, i grzybów, ich ostoje oraz miejsca rozmnażania lub miejsca sezonowego przebywania,
* zespoły przyrodniczo-krajobrazowe - fragmenty krajobrazu naturalnego i kulturowego zasługujące na ochronę ze względu na ich walory widokowe i estetyczne,
* ochrona gatunkowa roślin, zwierząt i grzybów.

Natura 2000

Europejska Sieć Ekologiczna Natura 2000 jest systemem ochrony zagrożonych składników różnorodności biologicznej kontynentu europejskiego, wdrażanym od 1992 r. w sposób spójny pod względem metodycznym i organizacyjnym na terytorium wszystkich państw członkowskich Unii Europejskiej.

Celem utworzenia sieci Natura 2000 jest zachowanie zarówno zagrożonych wyginięciem siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt w skali Europy, ale też typowych, wciąż jeszcze powszechnie występujących siedlisk przyrodniczych, charakterystycznych dla 9 regionów biogeograficznych (tj. alpejskiego, atlantyckiego, borealnego, kontynentalnego, panońskiego, makaronezyjskiego, śródziemnomorskiego, stepowego i czarnomorskiego). W Polsce występują 2 regiony: kontynentalny (96 % powierzchni kraju) i alpejski (4 % powierzchni kraju). Dla każdego kraju określa się listę referencyjną siedlisk przyrodniczych i gatunków, dla których należy utworzyć obszary Natura 2000 w podziale na regiony biogeograficzne.

Sieć Natura 2000 tworzą dwa typy obszarów:

• obszary specjalnej ochrony ptaków (OSO),
• specjalne obszary ochrony siedlisk (SOO).

Podstawą wyznaczania obszarów Natura 2000 są jedynie kryteria naukowe.

Dla każdego obszaru Natura 2000 opracowana jest dokumentacja, która składa się z:

• Standardowego Formularza Danych (SFD), w którym są zawarte najważniejsze informacje o położeniu i powierzchni obszaru, występujących typach siedlisk przyrodniczych i gatunkach „naturowych”, o ich liczebności lub reprezentatywności w skali kraju, wartości przyrodniczej i zagrożeniach;
• wektorowej i GIS w skali 1:100 000.

Podstawy prawne:
1. krajowe:
USTAWA z dnia 16 kwietnia 2004 r.o ochronie przyrody
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA z dnia 5 września 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków Natura 2000
2. europejskie
Dyrektywa Rady 79/409/EWG z dnia 2 kwietnia 1979 roku
DYREKTYWA RADY 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 roku
w sprawie ochrony siedlisk naturalnych oraz dzikiej fauny i flory

Na terenie woj. lubelskiego znajduje sie 69 obszarów Natura 2000, w tym:
1. bagno bubnów

2. chełmskie torfowiska węglanowe

3. Czarny Las

4. Dąbrowy Seroczyńskie

5. Dolina Dolnego Bugu

6. Dolina Tyśmienicy

7. Dolina Środkowej Wisły

8. Gościeradów

9. Dolny Wieprz

10. Jeziora Uściwierskie

11. Krowie Bagno

12. Lasy Janowskie

13. Lasy Parczewskie

14. Lasy Sobiborskie

15. Płaskowyż Nałęczowski

16. Polesie

17. Roztocze

18. Puszcza Solska

19. Święty Roch

Rośliny chronione

Pobierz rozporządzenie ministra środowiska w sprawie gatunków dziko występujących roślin objętych ochroną.

W załączniku nr1 do rozporządzenia kompletny spis gatunków objętych ochroną ścisłą.
W załączniku nr2 do rozporządzenia kompletny spis gatunków objętych ochroną częściową.
W załączniku nr3 ustalenia dotyczące pozyskiwania roślin chronionych.